Παρασκευή, 3 Μαρτίου 2017

Λάμα Τζίγκμε Ρίνποτσε


Απόσπασμα από το βιβλιαράκι “Βιώνοντας την Άσκηση"  -  Δεκέμβριος 2008

Προς το παρόν, μας είναι αδύνατο να έχουμε την ίδια θέαση με έναν μποντισάττβα επειδή ο νους μας είναι γεμάτος με σαμσαρικές τάσεις. Παρ' όλα αυτά, είναι στο χέρι μας να λαμβάνουμε έναν μποντισάττβα ως σημείο αναφοράς, να ακολουθούμε το παράδειγμά του σύμφωνα με τις ατομικές μας ικανότητες και να αλλάζουμε προοδευτικά τις τάσεις μας. Μια ένθερμη επιθυμία να είμαστε ικανοί να ακολουθούμε αυτό το παράδειγμα θα μας βοηθήσει στο μονοπάτι. Όπως ήδη αναφέραμε, όταν η δική μας ευχή και η ευλογία του μποντισάττβα ενωθούν, ο συνδυασμός μάς επιτρέπει να προοδεύσουμε στο μονοπάτι το οποίο γίνεται σταδιακά πιο ξεκάθαρο, συναντώντας όλο και λιγότερα εμπόδια.
Ακόμη κι αν φαίνεται αδύνατο να συμπεριφερόμαστε όπως οι μποντισάττβα, η ευλογία τους και η ευχή μας να είμαστε σαν αυτούς, καθώς επίσης και η δυστυχία μας, ενεργούν σαν κίνητρο στο μονοπάτι, επιτρέποντάς μας να θέτουμε σε λειτουργία, αν και με έναν περιορισμένο τρόπο στην αρχή και έπειτα σε ένα ευρύτερο πεδίο εφαρμογής, τη δραστηριότητα και την άσκηση ενός μποντισάττβα. Έτσι, η ικανότητά μας να συμπεριφερόμαστε όπως ένας μποντισάττβα σταδιακά μεγαλώνει.

Η θέαση ενός μποντισάττβα

Οι μποντισάττβα δεν είναι ούτε ασυνήθιστα όντα, ούτε εντελώς διαφορετικοί από τα συνηθισμένα άτομα. Είναι απλώς όντα που ακολούθησαν ένα μονοπάτι και αναπτύχθηκαν. Δεσμεύτηκαν σε αυτήν τη διαδικασία επειδή αναγνώρισαν ότι τα όντα υποφέρουν. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα κοινό ον και έναν μποντισάττβα είναι η δυνατή συμπόνια και η μεγάλη αγάπη που νιώθει ένας μποντισάττβα για όλα τα όντα, επειδή απλούστατα αντιλαμβάνεται και κατανοεί τη δυστυχία τους. Ακόμη κι αν δεν βλέπουμε τη δυστυχία των όντων, μπορούμε να νιώθουμε συμπόνια και αγάπη που όλοι έχουμε σε κάποιο βαθμό - όμως αυτές οι ποιότητες περιορίζονται από τις κρίσεις μας και εξαρτώνται από τις περιστάσεις, ενώ η αγάπη και η συμπόνια που πηγάζουν από έναν μποντισάττβα είναι απεριόριστες.
Αυτή η διαδικασία ανάπτυξης είναι σαν την ανατολή του ήλιου. Στην αρχή, το φως είναι αδύναμο, έπειτα ο ήλιος ανεβαίνει αργά προς το ζενίθ, και το φως γίνεται λαμπερό. Με τον ίδιο τρόπο, ο μποντισάττβα έχει επίγνωση της δυστυχίας, στρέφεται προς αυτά τα όντα και σταθερά αναπτύσσει συμπόνια και αγάπη που γίνεται  ολοένα και μεγαλύτερη. Ο ίδιος ο μποντισάττβα δεν υποφέρει διότι έχει αλλάξει τη θέασή του για τα πράγματα: αντιλαμβάνεται τη δυστυχία των όντων και αναπτύσσει τη συμπόνια και την αγάπη του για αυτά, χωρίς να εμπλέκεται ο ίδιος με τη δυστυχία.

Αρχικά, ο μποντισάττβα γεννά την μποντιτσίττα (το νου της φώτισης) και αναλαμβάνει μία δέσμευση ως μποντισάττβα κι έπειτα αναπτύσσεται σιγά-σιγά στο μονοπάτι. Αυτό ακριβώς είναι που κάνουμε εδώ! Για παράδειγμα, όταν ο Γκυάλουα Κάρμαπα ήρθε για να μας επισκεφθεί, έδωσε τους όρκους του μποντισάττβα· είμαστε επομένως συνδεδεμένοι με την μποντιτσίττα. Μολονότι δεν γίναμε αμέσως μποντισάττβα, μέσω της συχνής σύνδεσης με την μποντιτσίττα, ανακαλώντας την (στη μνήμη μας) σε όλες τις πιθανές περιστάσεις, θα αναπτυχθούμε σταδιακά προς εκείνη την κατεύθυνση. Όταν, για παράδειγμα, βρισκόμαστε σε μια οδυνηρή κατάσταση ή όταν βλέπουμε τους άλλους να υποφέρουν, συνδέουμε σταδιακά το νου μας με την μποντιτσίττα κι αυτός είναι ο τρόπος που θα αναπτυχθούμε κι εμείς επίσης στο μονοπάτι. Ο νους μας γίνεται διαυγέστερος και είμαστε πιο διαθέσιμοι στους άλλους. Όλοι οι μποντισάττβα προοδεύουν με αυτόν τον τρόπο, δεν εμφανίζονται από το υπερπέραν και προσγειώνονται στη γη για να εκπληρώσουν το όφελος των όντων. Φυσικά, έχοντας γίνει πραγματικοί μποντισάττβα, μπορούν να επιλέξουν που να πάνε για να βοηθήσουν τα όντα, όμως δεν ήταν πάντοτε σε αυτό το επίπεδο. Αυτή είναι μία καθημερινή διαδικασία: με ειλικρίνεια, γνωρίζοντας την κατάσταση των όντων, και καλλιεργώντας την κατανόηση της διδασκαλίας, χωρίς να απορρίπτουμε καταστάσεις, προοδεύουμε στο μονοπάτι. Είναι πολύ σημαντικό να το σκεφτόμαστε αυτό.

Στο τέλος του Πολύτιμου Πετραδιού της Απελευθέρωσης, βρίσκουμε διάφορα κεφάλαια πάνω στα (σα-λαμ), τα επίπεδα και τους δρόμους. Αυτή είναι μια Ινδική έννοια την οποία οι Θιβετανοί εισήγαγαν στην κουλτούρα τους. Αναφέρεται στο γεγονός ότι υπάρχει ένα μονοπάτι, το οποίο οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αυτή η έκφραση συνεπάγεται ότι η σαμσάρα δεν είναι σαν ένα κλουβί απ' όπου μπορούμε να ανοίξουμε την πόρτα και να δραπετεύσουμε. Υπάρχει μια διαδικασία: κάθε εμπειρία, κάθε κατανόηση επιτρέπει στο νου να γίνεται διαυγέστερος, αυξάνοντας τις ικανότητές μας και μειώνοντας έτσι τη δυστυχία. Αργά αλλά σταθερά, ο νους γίνεται απέραντος. Ο Γκαμπόπα τονίζει το γεγονός ότι ο νους των κοινών όντων καλύπτεται από τα (νυoν-μονγκ), τα ενοχλητικά συναισθήματα, και στο βαθμό που αυτά τα συναισθήματα ελαττώνονται, τα συσκοτισμένα μέρη του νου μας γίνονται διαυγή. Όταν ο νους είναι εντελώς διαυγής, δεν υπάρχουν άλλα συσκοτισμένα μέρη ή ενοχλητικά συναισθήματα.

Αυτή η κάθαρση των συναισθημάτων, μαζί με τον τρόπο που συνεχίζουμε κατά την πορεία μας στο μονοπάτι, είναι σημαντικά σημεία για να στοχαστούμε. Θα θέλαμε να θέσουμε τις διδασκαλίες σε εφαρμογή και να αποκτήσουμε άμεσα αποτελέσματα· θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι εδώ και τώρα. Αν δεν έχουμε γρήγορα αποτελέσματα, αρχίζουμε να χάνουμε το κίνητρό μας για να απελευθερωθούμε. Το πρόβλημα είναι ότι, για την ώρα, έχουμε ένα μεγάλο αριθμό συνηθειών που έρχονται σε αντίθεση με την απελευθέρωση. Είμαστε φορτωμένοι με κρίσεις, συναισθήματα, όλα αυτά τα εμπόδια που ακολουθούμε τυφλά χωρίς καμία αντίληψη ή διαύγεια σχετικά με την κατάσταση. Λόγω αυτών των συνηθειών, διαιωνίζουμε έναν κύκλο που διευθύνεται από τα ενοχλητικά συναισθήματά μας, αυτό είναι φυσιολογικό - αυτή είναι η διαδικασία που ισχύει για την ώρα.

Αν πάρουμε για παράδειγμα τον τρόπο που αντιλαμβάνεται ένας μποντισάττβα, αυτό μας δίνει μια ιδέα τού πως να αναπτυχθούμε προς την ίδια κατεύθυνση. Προς το παρόν, όλα τα όντα υποφέρουν. Ωστόσο, βλέπουμε τη δυστυχία μερικών, και αγνοούμε τη δυστυχία άλλων επειδή η ικανότητά μας να κρίνουμε δεν είναι η ίδια σε σχέση με όλα τα όντα. Επιπλέον, παρόλο που ο καθένας υποφέρει λόγω των δικών του πράξεων στο παρελθόν, μερικοί δεν φαίνονται να υποφέρουν κατά έναν τρόπο που να το δείχνει: φαίνονται να τα πηγαίνουν αρκετά καλά και να κάνουν κάθε είδους πράξεις με τις οποίες θα μπορούσαν να τα πάνε ακόμη καλύτερα· αυτές οι αρνητικές πράξεις όμως θα είναι αργά ή γρήγορα η αιτία της δυστυχίας. Έτσι, αν και αυτά τα όντα δεν υποφέρουν έντονα για την ώρα, συνεχίζουν να εμπλέκονται σε αρνητική δραστηριότητα επειδή είναι ακόμη υπό την επιρροή των συναισθημάτων τους, τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν αρνητικότητες και θα είναι σε κάποια στιγμή η πηγή της δυστυχίας. Ο μποντισάττβα έχει πλήρη επίγνωση ότι αυτά τα όντα δημιουργούν συνεχώς την αιτία της δικής τους δυστυχίας κι αυτή η γνώση γεννά μεγάλη συμπόνια. Στην πραγματικότητα, βλέπει ότι τα όντα είναι αθώα: είναι υπό την επιρροή της άγνοιας, και συνεπώς συνεχίζουν με τις αρνητικές τους πράξεις, και υπομένουν περισσότερη δυστυχία.

Αυτός είναι ο τρόπος που λειτουργεί το κάρμα. Ο όρος (λε-γκυου-ντρε) στα θιβετανικά μεταφράστηκε από τον σανσκριτικό όρο "κάρμα". Το (λε) δηλώνει τις πράξεις που είναι η αιτία (γκυου) ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος (ντρε). Ως εκ τούτου, όλες μας οι πράξεις οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα το οποίο εξαρτάται από τις ίδιες τις πράξεις. Για την ώρα, έχουμε μια διανοητική κατανόηση του κάρμα, όμως δεν το νιώθουμε πραγματικά μέσα μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας από τους άλλους: ακόμη κι αν νιώθουμε συμπόνια, δεν είμαστε πραγματικά ικανοί να τη θέτουμε σε εφαρμογή επειδή δεν κατανοούμε πλήρως τη δυστυχία. Ο μποντισάττβα έχει μία βαθιά κατανόηση ότι τα όντα δημιουργούν τη δική τους δυστυχία, κι αυτός είναι ο λόγος που νιώθει τεράστια συμπόνια γι' αυτά. Μέσω της φύσης της που περιβάλλει τα πάντα, αυτή η συμπόνια λαμβάνει υπόψη όλα τα όντα χωρίς εξαίρεση.

Οι καλές παραπομπές είναι σημαντικές όταν σκεφτόμαστε σχετικά με αυτό το θέμα, και βασιζόμενοι πάνω σε αυτήν την καλή κατανόηση, μπορούμε να αναπτύξουμε την μποντιτσίττα με το δικό μας ρυθμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα υπάρχουν άμεσα αποτελέσματα, όμως θα είμαστε σε θέση να λύνουμε σταδιακά κάποια προβλήματα. Η άσκησή μας θα βελτιώνεται· θα κατανοούμε καλύτερα τη διδασκαλία, το νόημα της ζωής, την αιτία των προβλημάτων που συναντούμε: θα έχουμε μια καθαρότερη ματιά στα πράγματα. Επιδιώκοντας αυτήν την εκπαίδευση με σταθερότητα, ο νους μας θα απελευθερωθεί από μόνος του από τη δυαδικότητα.

Δεν είναι ασυνήθιστο το ότι οι άνθρωποι μπορεί να φοβούνται να απελευθερωθούν από την προσκόλληση ή από τη δυαδικότητα: έχουμε την εντύπωση ότι θα μπορούσαμε να χάσουμε κάτι αν απελευθερωνόμασταν από τη δυαδικότητα. Πολλοί από τους τρόπους λειτουργίας μας είναι παρόμοιοι, μπορεί να μας αρέσουν κάποια πράγματα γνωρίζοντας εν τω μεταξύ ότι δεν είναι καλά, ωστόσο δεν καταφέρνουμε να τα εγκαταλείψουμε επειδή φοβόμαστε ότι θα χάσουμε κάτι. Αυτός ο τύπος φόβου είναι ένα εμπόδιο για την άσκησή μας στο Ντάρμα. Βασικά, καθώς ασκούμαστε στο μονοπάτι, μπορεί να προκύψουν αλλαγές, όμως αν παρεμποδίσουμε λόγω του φόβου οποιαδήποτε αλληλεπίδραση με τις αλλαγές, ο νους θα χρησιμοποιήσει ξανά τις παλιές του συνήθειες. Για τον ίδιο λόγο, αν δεν θέλουμε να αλλάξουμε οποιεσδήποτε από τις συνήθειές μας λόγω του φόβου μας στην αλλαγή, οι συνήθειές μας απλώς θα διαρκέσουν. Θα μπορούσαμε να είμαστε μοιρολατρικοί και να πούμε, "Λοιπόν απλώς έτσι είναι" ή "C'est la vie", και τίποτα δεν αλλάζει! Αν, αντιθέτως, συνεχίσουμε να χτίζουμε την άσκησή μας στο μονοπάτι, ο νους μας θα είναι όλο και πιο άνετος, όλο και πιο ελεύθερος, θα υπάρχουν όλο και λιγότερες διασπάσεις. Συνήθως, δεν έχουμε πραγματικά επίγνωση των συναισθημάτων μας αφού οι συνήθειές μας είναι τόσο δυνατές! Είμαστε συνεχώς σε διάσπαση, υπό την επιρροή του θυμού, του φόβου ή της κριτικής, κλπ. Μερικά από αυτά τα συναισθήματα σίγουρα έχουν μια βάση, αλλά τον περισσότερο καιρό, η ίδια η ιδέα τους και μόνο έχει μια επιρροή πάνω μας. Είμαστε τόσο συνηθισμένοι σε αυτά τα συναισθήματα που τα πιστεύουμε, τα ακολουθούμε και είμαστε συνεχώς σε διάσπαση.

Οπότε, πώς χρησιμοποιούμε αυτές τις οδηγίες με έναν απλό τρόπο; Επαναλαμβάνω "με έναν απλό τρόπο" επειδή αυτές οι οδηγίες δεν φυλάσσονται για χρήση σε εξαιρετικές περιπτώσεις! Κάθε μέρα, ξυπνάμε, εργαζόμαστε, τρώμε, χαλαρώνουμε, εργαζόμαστε και πάλι, ξανατρώμε, και κοιμόμαστε. Αυτή είναι η καθημερινότητα και ο τρόπος σκέψης μας στα οποία χρειάζεται να εφαρμόσουμε τις οδηγίες. Το νόημα της διδασκαλίας συμβαίνει στην καθημερινή μας δραστηριότητα και οι συνήθειές μας αλλάζουν, επιτρέποντάς μας να κατανοούμε καλύτερα το νόημα του Ντάρμα. Για την ώρα, είναι μόνο λόγια, αλλά καθώς τα εφαρμόζουμε κάθε μέρα, αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε το νόημα, προοδευτικά αποτελέσματα θα εμφανίζονται στη ζωή μας, και θα παρατηρούμε όλο και περισσότερη αλήθεια σε αυτές τις οδηγίες. Αυτή η συνειδητοποίηση μπορεί να μη μας επιτρέψει να τις ακολουθούμε πλήρως, αλλά κάνοντας μια προσπάθεια, θα συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε και μια μέρα θα παρατηρήσουμε μια θετική αλλαγή. Αυτό θα μας ενθαρρύνει - αυτή είναι μία από τις λειτουργίες της επιθυμίας - επειδή βλέποντας κάποια πρόοδο, θα θέλουμε να συνεχίσουμε. Σταθερά, η θέασή μας θα γίνεται διαυγέστερη και θα γίνεται ευκολότερο το να εφαρμόζουμε τις οδηγίες στο μονοπάτι. Στην πραγματικότητα, είμαστε τυχεροί, επειδή η καθημερινή μας δραστηριότητα προσφέρει πολλές περιστάσεις για να ασκηθούμε· είναι σημαντικό να διατηρούμε την επίγνωση σε όλες αυτές τις περιστάσεις. Έτσι, όντας σε εγρήγορση και εφαρμόζοντας τις διδασκαλίες, θα έχουμε αποτελέσματα που θα μας παρακινήσουν να συνεχίσουμε πάρα πέρα μπαίνοντας σε έναν ενάρετο κύκλο επίγνωσης και ποιοτήτων.

Η μετάφραση και απόδοση από τα αγγλικά στα ελληνικά έγινε από την μεταφραστική ομάδα του Rigdrol Ling.

Δεν υπάρχουν σχόλια: