Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

Δουλεύοντας Με Τα Συναισθήματα - Τζίγκμε Ρίνποτσε



Πνευματική Ηρεμία

Τζίγκμε Ρίνποτσε
Η πνευματική ηρεμία είναι μία από τις συνθήκες που μας επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε τις συναισθηματικές αιτίες και τα συναισθήματά μας. Ίσως να αντιλαμβανόμαστε αυτήν τη δήλωση σαν μια έννοια όπως, «Ναι, φυσικά και χρειάζομαι αυτήν την πνευματική ηρεμία,» αλλά δεν γνωρίζουμε πραγματικά το λόγο. Δεν έχουμε κατανοήσει ακόμα, αλλά νομίζουμε ότι το κατανοούμε. Αρχειοθετούμε «τις λέξεις» φυλάσσοντάς τες σε ένα συρτάρι. Με αυτόν τον τρόπο, επιβραδύνουμε την κατανόησή μας. Σαν αποτέλεσμα, δεν έχουμε ούτε την πνευματική ηρεμία, ούτε και τη γνώση για να την εφαρμόσουμε.
Αν δεν εκτιμήσουμε την ανάγκη για πνευματική ηρεμία, θα αποτύχουμε στην απόπειρά μας να συγκεντρώσουμε τις απαραίτητες συνθήκες για να την αναπτύξουμε. Επομένως, καταφεύγοντας στις διδασκαλίες, αφιερώστε λίγο χρόνο για να συλλογιστείτε προσεκτικά εάν η πνευματική ηρεμία θα σας επηρέαζε στην κατάστασή σας.
Για να προκύψει η πνευματική ηρεμία, πρέπει πρώτα να μειώσουμε τη νοητική ταραχή μας. Η ταραχή μάς περιορίζει στο να βλέπουμε μόνο την επιφάνεια, τις πιο χονδροειδείς συναισθηματικές καταστάσεις, όπως ο θυμός. Όμως μια λεπτότερη συναισθηματική αιτία, όπως η ζήλια ή η υπερηφάνεια, μπορεί να διαφύγει πολύ εύκολα από την αναζήτησή μας. Όταν ο νους μας είναι σχετικά ήρεμος, παρατηρούμε τις βαθύτερες συναισθηματικές αιτίες. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με τη συνήθεια του να επιθυμούμε διαρκώς. Προκαλεί ταραχή. Κανονικά όταν αποφασίζουμε να αποκτήσουμε κάτι, βάζουμε όλη μας την ενέργεια σε αυτό – αγωνιζόμαστε μέχρι να το αποκτήσουμε. Αλλά αυτό το είδος προσέγγισης δεν λειτουργεί πάνω στο νου μας. Δεν θα έπρεπε ούτε να πιέζουμε, ούτε να αναπτύσσουμε κάποια ένταση στο νου. Οποιαδήποτε πίεση ή προσπάθεια από μέρους μας θα παρήγαγε αναπόφευκτα περισσότερη ένταση, ακριβώς αυτό που δεν επιθυμούμε. Η πνευματική ηρεμία θα έρθει από μόνη της μόλις εκτιμήσουμε αληθινά τη σπουδαιότητά της.

Το να αποδεχόμαστε
Πριν από 2500 χρόνια, ο Βούδδας δίδαξε το πως να φτάνουμε στην πνευματική ηρεμία. Αναγνώρισε ότι η επιθυμία για ευτυχία είναι παγκόσμια. Αλλά την ίδια στιγμή εν αγνοία τους, τα αισθανόμενα όντα συνεχίζουν να δημιουργούν κάθε συνθήκη αντίθετη στην ευτυχία, λόγω της διαρκούς επιθυμίας τους. Όπως με τα κύματα στο νερό, δεν μπορούμε να γαληνέψουμε το νερό κάνοντας κάτι με αυτό. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε, είναι να μην κάνουμε τίποτα. Απλώς το αφήνουμε. Το νερό ηρεμεί από μόνο του. Από αυτήν την άποψη, η πνευματική ηρεμία μπορεί να συμβεί πολύ εύκολα.
Από την άλλη μεριά, δε σημαίνει ότι μπορούμε να ξεχάσουμε την ψυχική ηρεμία, κλείνοντάς την λόγου χάρη στο ντουλάπι. Μια παρανόηση είναι να θεωρούμε τον ύπνο σαν κατάσταση ηρεμίας. Για να είμαστε ήρεμοι απαιτείται μια παρουσία του νου, μια καθαρή επίγνωση, που πρέπει να αναπτυχθεί χωρίς καμία δράση απολύτως.
Η πνευματική ηρεμία συνδέεται με έναν ορισμένο βαθμό νοητικής διαύγειας. Αυτό που προσπαθούμε να υπερβούμε είναι στην πραγματικότητα η άγνοια στο νου. Είναι σαν μια ομίχλη που συννεφιάζει το νου μας. Τι είναι αυτή η ομίχλη; Είναι οι συνεχείς και ατελείωτες αλυσίδες των συμβάντων μέσα στο νου μας. Η ομίχλη αυτή δε θα διαλυθεί αν απλά καθόμαστε κάπου μόνοι μας. Πρέπει να έχουμε επίγνωση, η οποία είναι καίριας σημασίας για να διαλυθεί η ομίχλη.
Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με την τάση μας να νομίζουμε ότι πρέπει να πολεμάμε τις συναισθηματικές αιτίες. Δεν κηρύττουμε πόλεμο εναντίον τους, κάτι που θα έφερνε μόνο περισσότερη ένταση. Είναι ένα ζήτημα κατάλληλης ισορροπίας. Γνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε πνευματική ηρεμία. Έχουμε το κίνητρο χωρίς όμως να αναπτύσσουμε την "ελπίδα" γι' αυτήν. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τις ελπίδες μας, μήπως μας αποστερήσουν την ηρεμία μας. Αν οι επιθυμίες μας αφεθούν ανεξέλεγκτες, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε απληστία, μια υπερβολική μορφή επιθυμίας. Προσδοκώντας πάρα πολύ να είμαστε ήρεμοι, θα μπορούσαμε αντί αυτού να αναπτύξουμε την απληστία, η οποία είναι στην πραγματικότητα μια συρρίκνωση ή ένα στένεμα του νου μας. Απληστία σημαίνει περισσότερη ένταση.
Αλήθεια, οφείλουμε να έχουμε επίγνωση της φιλοδοξίας μας, αλλά την ίδια στιγμή να προφυλασσόμαστε από την επιθυμία. Μαθαίνουμε να ισορροπούμε το θετικό μας κίνητρο χωρίς ταραχή. Με άλλα λόγια, γνωρίζουμε απλά ότι η πνευματική ισορροπία είναι πολύ ωφέλιμη και πολύ σημαντική. Αν τα γυαλιά μας ήταν λερωμένα, θα τα σκουπίζαμε για να μπορούμε να βλέπουμε καθαρά. Δε θα σπάζαμε τους φακούς για να ξεφορτωθούμε τη βρωμιά.
Το ίδιο ισχύει και με το νου μας. Οι συναισθηματικές αιτίες είναι στο δρόμο μας. Αυτές είναι οι ταραχές του νου που μπλοκάρουν την αντίληψή μας. Δεν χρειάζεται να τις πολεμάμε. Πρέπει να τις αναγνωρίζουμε και πρέπει να κατανοούμε το πως λειτουργούν.
Ο Βούδδας είπε ότι έχουμε μια πολύτιμη ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά είναι εύθραυστη. Θα έπρεπε να τη χρησιμοποιούμε τώρα με καλό τρόπο. Με επίγνωση και προσοχή, κινούμαστε σταδιακά προς περισσότερη διαύγεια και ηρεμία, αποφεύγοντας την αδικαιολόγητη πίεση. Η ένταση δεν είναι συστατικό για την επιτυχία σε οτιδήποτε. Επομένως θα έπρεπε να είμαστε σε επιφυλακή σχετικά με τις ελπίδες και τις παρορμήσεις μας. Εξασκούμαστε σε αυτήν την επαγρύπνηση, μέχρι να γίνει μια φυσική εγρήγορση για τις εσωτερικές εντάσεις. Καθώς διακρίνουμε απαλά την εμφάνισή τους, σε εκείνη τη στιγμή μπορούμε να χαλαρώσουμε. Έτσι και πάλι έχει να κάνει με την επίτευξη μιας καλής ισορροπίας, ανάμεσα σε μια θετική φιλοδοξία και μια νοητική κατάσταση που βρίσκεται εν αρμονία με το επιθυμητό αποτέλεσμα, την πνευματική ηρεμία.

Η ευτυχία μας και η πνευματική ηρεμία πάνε χέρι-χέρι
Δεν μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι χωρίς την πνευματική ηρεμία και δεν μπορούμε να αναπτύξουμε πνευματική ηρεμία όταν είμαστε δυστυχισμένοι. Υπάρχει μια Θιβετανική λέξη που μεταφράζεται σαν "ευτυχία ή ευεξία". Στα Θιβετανικά με την ένωση δύο λέξεων σχηματίζεται μια τρίτη. Η Θιβετανική λέξη για την ευτυχία προέρχεται από τις λέξεις ειρήνη και χαρά. Τίποτα δεν είναι εφικτό όταν απουσιάζει μία από τις δύο. Αυτό σημαίνει ότι η ευτυχία εξαρτάται μόνο από εμάς. Συχνά είμαστε λυπημένοι. Νιώθουμε και νομίζουμε ότι κάτι έξω από εμάς θα μας κάνει ευτυχισμένους. «Μακάρι να ήμουν πλουσιότερος και όλα θα ήταν καλύτερα. Μακάρι η σύζυγός μου να ήταν καλύτερη και θα ήμουν πιο ευτυχισμένος.» Αυτές οι σκέψεις και οι προσδοκίες αντανακλούν την πλανεμένη μας εστίαση και την εξάρτηση από εξωτερικά πράγματα. Από την άλλη δεν απορρίπτουμε τα συμβάντα στον εξωτερικό κόσμο. Αντιθέτως, ο τρόπος που σκεπτόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τα εξωτερικά φαινόμενα εναπόκειται αποκλειστικά σε εμάς. Κατανοώντας ότι είμαστε η αρχή όλων όσων αντιλαμβανόμαστε, θα εκτιμήσουμε με βεβαιότητα το πόσο σημαντική είναι η πνευματική ηρεμία και η αλληλοσυσχέτισή της με την ευτυχία και τελικά την ευημερία μας.

Ανάγκη ή επιθυμία
Για να αλλάξουμε λοιπόν, ξεκινάμε από τις συνήθειές μας. Πρώτα, διαχωρίζουμε τις ανάγκες από τις επιθυμίες μας. Μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς τα περισσότερα από όσα επιθυμούμε. Εδώ έχουμε, για να είμαστε ειλικρινείς, σχεδόν ό,τι είναι απαραίτητο για τη ζωή μας και ό,τι είναι ωραίο να έχουμε. Η διάκριση εξαρτάται ολοκληρωτικά από το κάθε άτομο. Κανένας δεν μπορεί να μας πει αν πραγματικά χρειαζόμαστε κάτι ή όχι. Αυτό περιλαμβάνει όλα τα εξωτερικά πράγματα, όπως επίσης και όλα τα εσωτερικά μας συναισθήματα. Για την ώρα μοιάζουμε με ανθρώπους που χάθηκαν στην έρημο Σαχάρα και ψάχνουν για μια όαση. Έχουμε μια οφθαλμαπάτη, την κυνηγάμε και όταν την φτάνουμε, εξαφανίζεται. Η επιθυμία, η μία από τις τρεις συναισθηματικές αιτίες, είναι σαν μια οφθαλμαπάτη. Πρέπει να διακρίνουμε την αληθινή σημασία της για εμάς, αντί να την κυνηγάμε στα τυφλά. Μόλις αρχίζουμε να εξετάζουμε τα πράγματα που ποθούμε, συνειδητοποιούμε σιγά-σιγά την πραγματική τους αξία για εμάς. Το σημαντικότερο, είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε και το νόημα της επιθυμίας μας.
Έτσι θα επιλέγουμε ανάλογα. Το να κυνηγάμε μια οφθαλμαπάτη στη Σαχάρα είναι όντως πολύ απογοητευτικό. Το ίδιο ισχύει και με το άρπαγμά μας από τα πράγματα ακόμα και όταν είμαστε εντελώς εξαντλημένοι από την όλη εμπειρία. Αν σταματήσουμε να τρέχουμε, θα αρχίσουμε να ηρεμούμε. Έχουμε «λίγο χώρο» για να αναπτύξουμε την ευτυχία, την ειρήνη και την χαρά που όλοι χρειαζόμαστε. Η επίδραση που έχουν οι συναισθηματικές αιτίες πάνω μας ελαττώνεται. Κατά κάποιο τρόπο, δεν είναι δύσκολο να σταματάμε το «κυνήγι για τα πράγματα». Είναι αρκετά εύκολο όταν έχουμε επίγνωση.
Ο τρόπος να εργαζόμαστε με την επιθυμία μας, δεν είναι να την απορρίπτουμε σκεπτόμενοι, «Δεν το χρειάζομαι αυτό. Θα έπρεπε να το αποφεύγω.» Σε αυτήν την περίπτωση, η επιβολή άκαμπτης πειθαρχίας δε λειτουργεί. Yπάρχει όμως ένας απλός και αποτελεσματικός τρόπος για να αλλάξουμε πολύ βαθμιαία τη συνήθεια της επιθυμίας, ο οποίος παίρνει κάποιο χρόνο. Κάθε μέρα μόλις ξυπνάμε το πρωί, η πρώτη μας σκέψη συνδέεται συνήθως με την επιθυμία. Ανάλογα με τις τρέχουσες περιστάσεις, αν είναι ενοχλητικές, η πρώτη σκέψη θα μπορούσε να είναι φόβος ή ανησυχία.
Θα πρέπει να βλέπετε από μόνοι σας, αν αυτό ισχύει και για εσάς, επίσης. Είναι ένα λεπτό και υποσυνείδητο συναίσθημα. Εν τούτοις, μόλις ξυπνάτε το πρωί, προσπαθήστε να εφαρμόζετε την Μποντιτσίτα. Απλά να σκέπτεστε με όλη σας την ειλικρίνεια ότι θα έπρεπε να βοηθάτε τα αισθανόμενα όντα, ανθρώπους και ζώα ομοίως. Δεν χρειάζεται να κάθεστε σε διαλογισμό. Δεν χρειάζεται να σκέπτεστε λεπτομερώς ή με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο. Απλά να εστιάζεστε στην πρόθεση να βοηθάτε. «Θέλω να χρησιμοποιώ τις ικανότητές μου σαν ανθρώπινο ον για να βοηθάω τους άλλους.» Έπειτα κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς αναλαμβάνετε τις δουλειές και τα καθήκοντά σας, προσπαθήστε να υπολογίζετε πάντα τους άλλους και να τους βοηθάτε με κάθε ευκαιρία. Τελικά, όταν αυτή η στάση γίνει η νοητική σας συνήθεια, θα έχετε αλλάξει την επιθυμία σας. Θα το βρίσκετε πολύ πιο εύκολο να χειρίζεστε τα συναισθήματά σας.

Το να ανοιγόμαστε στην παρούσα στιγμή
Η εγρήγορση είναι μια πολύτιμη ποιότητα της ευτυχίας. Μας ανοίγει στην παρούσα στιγμή. Τον περισσότερο καιρό δεν έχουμε κάποιο λόγο για να μην είμαστε ευτυχισμένοι. Αντί όμως να σκεπτόμαστε ότι δεν είμαστε και τόσο άσχημα, σε κάθε δεδομένη στιγμή, είμαστε πολύ απορροφημένοι στο να καταφεύγουμε είτε στο μέλλον, είτε στο παρελθόν. Στην πραγματικότητα, είναι εξαιρετικά σπάνιο να έχουμε μια στιγμή όπου δεν είμαστε παγιδευμένοι από το μέλλον ή το παρελθόν. Αυτό σημαίνει ότι σπάνια ζούμε στο παρόν. Το αναπόφευκτο αποτέλεσμα είναι να γεννάμε ελπίδες και φόβους που μας αποσπούν, χωρίς τέλος. Για παράδειγμα, αντί να είστε εδώ μπορεί να σκέπτεστε, «Λοιπόν, σε λίγες ώρες θα τρώω πίτσα. Τώρα είμαι εδώ, αλλά πεινάω» ή «Όταν μου μίλησε έτσι σήμερα το πρωί, θα έπρεπε να είχα απαντήσει αλλιώς. Μακάρι να ήμουν γρηγορότερος ή εξυπνότερος.» Άρα δεν είμαστε ποτέ πραγματικά εδώ. Με αυτόν το τρόπο τροφοδοτούμε όλες τις εντάσεις και τα συναισθήματά μας, και αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο της ευτυχίας. Συχνά παραπονιόμαστε για τους περισπασμούς και το άγχος μας. Ποιος δημιουργεί αυτές τις εντάσεις; Εμείς το κάνουμε. Επομένως το να καλλιεργούμε την ευτυχία μας, σημαίνει να ασκούμαστε στο να είμαστε στο παρόν. Αν έχω επίγνωση του τι συμβαίνει, αντί να αναπτύσσω την ένταση, γνωρίζω την εμφάνισή της. Δεν χρειάζεται να τη συσχετίζω με το παρελθόν. Ούτε χρειάζεται να καταφεύγω στο μέλλον.

Αν και μπορεί να γνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε εξάσκηση για να είμαστε στο εδώ και τώρα, συνήθως δεν μπορούμε να το κάνουμε. Ο διαλογισμός είναι δύσκολος. Το πρόβλημα είναι ότι το θεωρούμε βαρετό να καθόμαστε απλά και να μην κάνουμε τίποτα. Αλλά για την ακρίβεια, είναι εντελώς το αντίθετο. Πρέπει μόνο να συνεχίζουμε να έχουμε επίγνωση. Χωρίς πίεση, είμαστε συνειδητοί. Τελικά θα αρχίσουμε να βλέπουμε πολύ καθαρότερα. Θα είμαστε ικανοί να αναγνωρίσουμε τις συναισθηματικές αιτίες να εγείρονται. Θα αρχίσουμε να παρατηρούμε την αδιάκοπη σκέψη μας που μας εμποδίζει να ανοιγόμαστε στην παρούσα στιγμή. Αν μπορούμε να είμαστε πραγματικά παρόντες, η στιγμή έχει και αυτή το γούστο της. Αυτή η ανακάλυψη απαιτεί χρόνο και εξάσκηση. Θα συνειδητοποιήσουμε ότι η ηρεμία του νου είναι φυσική. Ο νους δεν ταράζεται από μόνος του. Αν δεν τον πειράζουμε, αν απλώς τον αποδεχόμαστε, αυτή η ηρεμία θα απλώνεται και στην καθημερινή ζωή μας. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνο αν ασκούμαστε και εκπαιδευόμαστε στην πράξη. Τελικά, θα είμαστε σε θέση να διακρίνουμε μια διαφορά στον τρόπο που συνδεόμαστε με τους ανθρώπους και τις συνθήκες, λόγω της ήρεμης κατάστασης του νου μας. Θα είμαστε ικανοί να κατανοούμε καθαρότερα τις ταραχές των άλλων γύρω μας, για τον απλό λόγο ότι ήμασταν κι εμείς σαν κι αυτούς. Θα μπορούσαμε επομένως, να συσχετιστούμε με τους άλλους και να τους προσφέρουμε υποστήριξη με έναν ουσιαστικό τρόπο.

Η μετάφραση και απόδοση από τα αγγλικά στα ελληνικά με τίτλο "WORKING WITH THE EMOTIONS by Jigme Rinpoche" έγινε από την μεταφραστική ομάδα του Rigdrol Ling.

Δεν υπάρχουν σχόλια: