Αφυπνισμένη Καρδιά, Λαμπρός Νους

Από την Αυτού Εξοχότητα, Τζάμγκον Κόνγκτρουλ Ρίνποτσε του 3ου 

Ανάμεσα στις σημαντικότερες θρησκευτικές παραδόσεις του κόσμου, ο Βουδδισμός έχει συνέχεια σαν μια ζωντανή παράδοση για περισσότερο από 2.500 χρόνια. Ιδρύθηκε στην Ανατολή από το Βούδδα Σακυαμούνι, ωστόσο αυτό το γεγονός δεν σημαίνει ότι ο Βουδδισμός είναι απλώς ένα ανατολίτικο έθιμο ή κουλτούρα. Από μία Βουδδιστική άποψη, η πνευματικότητα είναι βασική και θεμελιώδης σε όλους τους ανθρώπους χωρίς εξαίρεση. Κάθε άνθρωπος έχει την εγγενή δυνατότητα να επιτύχει την υψηλότερη δυνατή πνευματική υγεία – τον πλήρως αφυπνισμένο νου. Αυτό που εισάγεται μέσω του Βουδδισμού είναι το μέσο για να αναγνωρίσουμε και να βιώσουμε αυτήν τη δυνατότητα, ασχέτως από το ποιοι είμαστε. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η αληθινή πνευματικότητα μπορεί να αφομοιωθεί και να διεισδύσει μέσα σε μία κουλτούρα, όμως από την άλλη πλευρά μια συγκεκριμένη σειρά από έθιμα και πεποιθήσεις δεν μπορεί να αφομοιωθεί μέσα σε αυτό που είναι πνευματικό. Αφού ο Βουδδισμός θέτει επί τάπητος αυτό που είναι βασικά και θεμελιωδώς αληθινό σχετικά με το φαινομενικό κόσμο και την ύπαρξη μας, δεν περιορίζεται σε μία σειρά πεποιθήσεων ή εθίμων σχεδιασμένη για μία συγκεκριμένη ομάδα ή τοποθεσία.

Υπάρχουν δύο τρόποι κατά τους οποίους μπορούμε να συσχετιζόμαστε με το φαινομενικό κόσμο και τον εαυτό μας. Μία άποψη είναι ο τρόπος που συνήθως αντιλαμβανόμαστε το φαινομενικό κόσμο και τον εαυτό μας, και η άλλη είναι η άποψη τού να γνωρίζουμε τα πράγματα όπως πραγματικά είναι, θεμελιωδώς και απόλυτα. Τον περισσότερο καιρό η σχέση μας με τον κόσμο γύρω μας δεν είναι σε συμφωνία με τη βασική του φύση, αλλά με τις αντιλήψεις μας σχετικά με αυτόν. Δεν βιώνουμε τη δική μας βασική φύση, τη δυνατότητα για την πλήρως αφυπνισμένη κατάσταση του νου· αντ' αυτού βιώνουμε μόνο αυτό που βλέπουμε. Το αποτέλεσμα είναι ότι βιώνουμε τεράστια σύγκρουση στη ζωή μας. Ασχέτως από το πόσο σκληρά προσπαθούμε να επιλύουμε τα πράγματα, υπάρχει πάντα διαταραχή και δυσαρέσκεια, πάντα κάτι λείπει. Ασχέτως από το πόσα φαίνεται να έχουμε επιτύχει, υπάρχουν ακόμα πολλά για να φέρουμε εις πέρας. Αυτή η δυσαρέσκεια συνεχίζεται και η κλίμακά της αυξάνεται, επειδή αυτό που είμαστε θεμελιωδώς και το πως αντιλαμβανόμαστε δεν είναι το ίδιο.

Όταν ενεργούμε σύμφωνα με τη λανθασμένη μας αντίληψη για τον κόσμο και προσκολλούμαστε σε αυτήν σαν θεμελιωδώς αληθινή, αντιδρούμε στο χάος και τη δυσαρέσκεια σαν να έρχονταν από έξω. Νιώθουμε να απειλούμαστε ή να στοχοποιούμαστε από εξωτερικές καταστάσεις, και νιώθουμε ότι πρέπει να ξεφύγουμε από τις αιτίες της δυσαρέσκειας. Η σύγχυσή μας επιδεινώνεται από το γεγονός ότι εκλαμβάνουμε αυτά τα προβλήματα σαν να είναι πολύ πραγματικά. Δοκιμάζουμε πολλά διαφορετικά μέσα για να ξεφύγουμε, όμως ποτέ δεν σκεφτόμαστε πραγματικά σχετικά με την πιθανότητα να δουλέψουμε με τον εαυτό μας.

Θα μπορούσε να υπάρξει μία πιο εφικτή κατάσταση αν αρχίζαμε να δουλεύουμε με τη δική μας ύπαρξη παρά με κάποιο εξωτερικό σημείο αναφοράς. Η τωρινή μας κατάσταση συμπεριλαμβάνει τόσο το αντικείμενο εξωτερικά, κάτι που διατηρείται από τη συνείδηση, όσο και την ίδια τη συνείδηση, η οποία διατηρεί και αναγνωρίζει, αποδέχεται ή απορρίπτει αυτά τα αντικείμενα. Αποτυγχάνουμε να αναγνωρίσουμε αυτή τη διττή ανάμειξη υποκειμένου και αντικειμένου, αποτυγχάνουμε να αναγνωρίσουμε ότι δεν είναι απλώς το πράγμα εκεί έξω, από μόνο του, που μας απειλεί και προκαλεί χάος, κι έτσι κατηγορούμε το αντικείμενο σαν την αιτία του χάους μας, των προβλημάτων μας, των δυσαρεσκειών μας. Όταν αρχίζουμε να έχουμε κάποια αίσθηση της σχέσης ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο, μπορεί να αρχίσουμε να βλέπουμε ότι είναι οι δικές μας νοητικές προβολές που αντανακλούνται πίσω μέσα στον νου μας. Αντί να τις αναγνωρίζουμε σαν δικές μας, τις θεωρούμε σαν προβλήματα που υπάρχουν έξω από εμάς και προσπαθούμε να τις επιλύουμε εξωτερικά. Το γεγονός ότι το χάος και η δυσαρέσκεια συνεχίζουν δείχνει ότι το να ακολουθούμε τις αντιλήψεις μας είναι πραγματικά λανθασμένο.

Η θιβετανική λέξη για τον Βουδδισμό, νάνγκπα, έχει το νόημα της εσωτερίκευσης, υποδεικνύοντας ότι χρειάζεται να στραφούμε προς τα μέσα και να δουλέψουμε στον εαυτό μας. Πράττοντας έτσι και αποκτώντας μία σαφέστερη αίσθηση τού ποιοι είμαστε πραγματικά, αναπτύσσουμε μία αίσθηση της ύπαρξής μας όσον αφορά όλα όσα μας περιβάλλουν. Αν κοιτάμε εξωτερικά και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι είναι εκεί έξω βασιζόμενοι σε συγκεχυμένες νοητικές προβολές, δεν θα αναγνωρίσουμε ποτέ το ποιοι είμαστε. Αυτό που είναι θεμελιωδώς αληθινό είναι ότι η εμπειρία του πόνου ή της ευχαρίστησης δεν είναι τόσο πολύ αυτό που συμβαίνει εξωτερικά όσο είναι αυτό που συμβαίνει εσωτερικά: η εμπειρία τού πόνου ή της ευχαρίστησης είναι κυρίως μία κατάσταση του νου. Είτε βιώνουμε τον κόσμο σαν φωτισμένο είτε σαν συγκεχυμένο αυτό εξαρτάται από την κατάσταση του νου μας.

Μία άλλη αιτία της σύγχυσής μας είναι η παρανόηση τού πως γεννιούνται τα πράγματα. Όσον αφορά τη σχέση μας με τον κόσμο, αυτός ο φαινομενικός κόσμος υπάρχει βασιζόμενος στην αλληλοεξαρτώμενη προέλευση. Τίποτε απολύτως, ούτε καν το ποιο μικροσκοπικό σωματίδιο, δεν υπάρχει ανεξάρτητα ή μόνιμα από μόνο του. Ασχέτως από το πόσο αληθινά, πόσο μόνιμα, ή πόσο αξιόπιστα μπορεί ένα αντικείμενο να φαίνεται ότι υπάρχει, όσον αφορά την αληθινή φύση τού κόσμου και των φαινομένων, στερείται πραγματικής ύπαρξης. Αυτό ισχύει επίσης και για τον ίδιο μας τον νου. Όταν συσχετιζόμαστε με το φαινομενικό κόσμο από μία οπτική γωνία αντίθετη με την πραγματική του φύση, δημιουργούμε προβλήματα για τον εαυτό μας.

Από μία Βουδδιστική οπτική γωνία, οποιοδήποτε πρόβλημα, οποιαδήποτε δυσαρέσκεια προέρχεται απευθείας από τον εαυτό μας. Πρέπει να το κατανοήσουμε αυτό προκειμένου να εδραιώσουμε μία υγιή βάση για τη ζωή μας και να φτάσουμε να βλέπουμε τη δυσαρέσκεια σαν μία έκφραση των νοητικών μας συνηθειών. Έχουμε εθιστεί σε αυτά τα πρότυπα, επειδή δεν έχουμε αναγνωρίσει τις δικές μας ικανότητες. Έχουμε κληρονομήσει έναν βασικό πλούτο και μία περιουσία, όμως μέσω της ψυχαναγκαστικής προσκόλλησης, ενεργούμε αντίθετα με το ποιοι είμαστε και τι έχουμε, κι έτσι βιώνουμε σύγκρουση. Είναι σαν ένα παιδί που έχει κακομάθει: το παιδί δεν ξεκίνησε με αυτόν τον τρόπο, όμως εκτέθηκε σε κάθε είδους επιρροές οι οποίες το μετέτρεψαν σε ένα κακομαθημένο παιδί.

Είναι επίσης ενδιαφέρον να αναγνωρίσουμε ότι συνεχώς ισχυριζόμαστε ότι "εγώ" κάνω αυτό ή εκείνο, όμως η θεμελιώδης έκφραση της ζωής μας μέσα στον κόσμο είναι ότι είμαστε εντελώς ανίσχυροι. Δεν έχουμε κανέναν έλεγχο, καθώς οι σκέψεις και ο νοήμων νους μας είναι συνεχώς σε διάσπαση. Δεν έχουμε καμία αληθινή γνώση ή μνήμη τού τι συμβαίνει. Είμαστε μία μηχανή που διευθύνεται από το παιχνίδι των εξωτερικών φαινομένων, από την αίγλη αυτού που βλέπουμε, κι ωστόσο διατηρούμε την εμμονή ότι "εγώ" το κάνω, ότι "εγώ" είμαι επικεφαλής οποιασδήποτε συγκεκριμένης κατάστασης. Όταν έχουμε επίγνωση – έναν νου προσεκτικό και σε εγρήγορση – τότε αρχίζουμε πραγματικα να έχουμε δύναμη, με την έννοια ότι κατανοούμε τι συμβαίνει μέσα μας και γύρω μας. Είναι ένα θέμα του να είμαστε ζωντανοί ή να μην είμαστε ζωντανοί. Ο τρόπος που διευθύνουμε τη ζωή μας φαίνεται σαν ένα τεράστιο αστείο, σαν να ήταν ο καθένας από εμάς ένας μεγάλος, σημαντικός ηγέτης στο όνομα και τα χαρτιά, όμως να μην είχε καμία δύναμη απολύτως και να μην γνώριζε καν τι συνέβαινε. Έχουμε σίγουρα ένα μεγάλο όνομα, "εγώ". Το "εγώ" θέλει τον κόσμο να γνωρίζει το "εμένα" όμως είναι όλο μία παπαγαλία, η μηχανή λειτουργεί από πίσω, επειδή δεν υπάρχει καμία εγρήγορση, καμία αίσθηση τού να είμαστε παρόντες ή πραγματικά ζωντανοί. Η ζωή μας κυβερνάται, υπαγορεύεται από τις συνήθειές μας της σύγχυσης, της ασάφειας και της διάσπασης.

Προκειμένου να αλλάξει αυτήν την κατάσταση, ο Βουδδισμός εισάγει τα επιδέξια μέσα τής άσκησης του διαλογισμού. Πρέπει να αρχίσουμε να μαθαίνουμε να καθόμαστε με τον εαυτό μας και να νιώθουμε πιο άνετοι με το ποιοι είμαστε. Η άσκηση του διαλογισμού δεν σημαίνει ότι έχουμε κάτι πάνω στο οποίο διαλογιζόμαστε, ή ότι κάτι καινούριο ή εντελώς διαφορετικό πρόκειται να συμβεί στη ζωή μας. Διαλογισμός απλά σημαίνει να καλλιεργούμε μία υγιή και συνετή συνήθεια, η οποία γίνεται ένα αντίδοτο για τις ανθυγιεινές, συγκεχυμένες, καταστρεπτικές συνήθειες που έχουμε αναπτύξει. Η άσκηση του διαλογισμού μάς καθιστά ικανούς να βιώνουμε τη δική μας σκέψη και νόηση. Ο διαλογισμός είναι επίγνωση, και για να το βιώσουμε αυτό πρέπει να εφαρμόζουμε επανειλημμένα τις μεθόδους, διότι οποιαδήποτε συνήθεια, υγιής ή όχι, αναπτύσσεται από την επανάληψη.

Εν συντομία, ο Βουδδισμός είναι κάτι συμπαντικό που βασίζεται σε αυτό που είναι θεμελιωδώς αληθινό σχετικά με τον κόσμο και τον εαυτό μας, ασχέτως από το ποιοι είμαστε, τι προβλήματα μπορεί να έχουμε, ή ποιο μπορεί να είναι το συγκεκριμένο ιστορικό μας υπόβαθρο.



Αυτή η Διδασκαλία δόθηκε στο Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, Άλμπανυ, στις 7 Οκτωβρίου του 1985.

Η μετάφραση και απόδοση από τα αγγλικά στα ελληνικά έγινε από την μεταφραστική ομάδα του Rigdrol Ling.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις